Lý luận về các khoản phải thu, phải trả trong doanh nghiệp

Lý luận về các khoản phải thu, phải trả trong doanh nghiệp
Lý luận về các khoản phải thu, phải trả trong doanh nghiệp

Trong bài viết sau đây, luanvanketoan.net xin chia sẻ đến bạn nội dung lý luận về các khoản phải thu, phải trả trong doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: Khái niệm, bản chất và vai trò của kế toán quản trị  trong doanh nghiệp

1. Lý luận về kế toán các khoản phải thu

1.1. Tổng quan về các khoản phải thu

Khái niệm

“Các khoản phải thu là khoản nợ của các cá nhân, các tổ chức đơn vị bên trong và bên ngoài doanh nghiệp về số tiền mua sản phẩm, hàng hoá, vật tư và các khoản dịch vụ khác chưa thanh toán cho doanh nghiệp.” (Học viện Tài chính (2013), Giáo trình Kế toán tài chính).

Phân loại

– Phân nợ theo thời gian thu hồi gồm phải thu ngắn hạn và phải thu dài hạn:

Phải thu ngắn hạn là khoản nợ có thời gian thu hồi không quá một năm hoặc trong một chu kỳ kinh doanh bình thường.

Phải thu dài hạn là khoản nợ có thời gian thu hồi hơn một năm hoặc quá một chu kỳ kinh doanh bình thường.

– Phân loại khoản phải thu theo đối tượng gồm phải thu bên trong doanh nghiệp và phải thu bên ngoài doanh nghiệp.

Phải thu trong doanh nghiệp là các khoản phải thu của cá nhân, tổ chức bên trong đơn vị doanh nghiệp. Cá nhân, tổ chức bên trong doanh nghiệp là nhân viên, cán bộ thuộc đơn vị trực thuộc, công ty con, chi nhánh.

Phải thu bên ngoài doanh nghiệp là các khoản phải thu của cá nhân, tổ chức bên ngoài doanh nghiệp. Cá nhân, tổ chức bên ngoài doanh nghiệp là người mua hàng, doanh nghiệp được cung cấp dịch vụ, bán vật tư hàng hóa.

1.2. Nguyên tắc kế toán các khoản phải thu

– Các khoản phải thu được theo dõi chi tiết theo kỳ hạn phải thu, đối tượng phải thu và các yếu tố khác theo nhu cầu quản lý của doanh nghiệp.

– Việc phân loại các khoản phải thu là phải thu khách hàng, phải thu khác được thực hiện theo nguyên tắc:

+ Phải thu của khách hàng gồm các khoản phải thu mang tính chất thương mại phát sinh từ giao dịch có tính chất mua – bán, như: Phải thu về bán hàng, cung cấp dịch vụ, thanh lý, nhượng bán tài sản (TSCĐ, BĐSĐT, các khoản đầu tư tài chính) giữa doanh nghiệp và người mua.

+ Phải thu khác gồm các khoản phải thu không có tính chất thương mại, không liên quan đến giao dịch mua – bán, như:

Các khoản phải thu tạo ra doanh thu hoạt động tài chính, như: khoản phải thu về lãi cho vay, tiền gửi, cổ tức và lợi nhuận được chia.

Các khoản chi hộ bên thứ ba được quyền nhận lại.

Các khoản phải thu không mang tính thương mại như cho mượn tài sản, phải thu về tiền phạt, bồi thường, tài sản thiếu chờ xử lý…

– Khi lập báo cáo tài chính, kế toán căn cứ kỳ hạn còn lại của các khoản phải thu để phân loại là dài hạn hoặc ngắn hạn. Các chỉ tiêu phải thu của Bảng cân đối kế toán có thể bao gồm cả các khoản được phản ánh ở các tài khoản khác ngoài các tài khoản phải thu, như: khoản ký quỹ, ký cược dài hạn phản ánh ở TK 244, khoản tạm ứng ở TK 141… Việc xác định các khoản cần lập dự phòng phải thu khó đòi được căn cứ vào các khoản mục được phân loại là phải thu ngắn hạn, dài hạn của Bảng cân đối kế toán.

Kế toán phải xác định các khoản phải thu thỏa mãn định nghĩa của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ (được hướng dẫn chi tiết ở tài khoản 413 – chênh lệch tỷ giá hối đoái) để đánh giá lại cuối kỳ khi lập Báo cáo tài chính.

2. Lý luận về kế toán các khoản phải trả

2.1. Tổng quan về kế toán các khoản phải trả

Khái niệm

Theo Chuẩn mực số 01 – Chuẩn mực kế toán Việt Nam: “ Nợ phải trả là nghĩa vụ hiện tại của doanh nghiệp phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua mà doanh nghiệp phải thanh toán từ các nguồn lực của mình”.

Nợ phải trả phát sinh từ các giao dịch và sự kiện đã qua, như mua hàng chưa trả tiền, sử dụng dịch vụ chưa thanh toán, vay nợ, cam kết bảo hành hàng hóa, cam kết nghĩa vụ hợp đồng, phải trả nhân viên, thuế phải nộp, phải trả khác…

Phân loại

Nợ ngắn hạn là các khoản nợ mà doanh nghiệp phải thanh toán trong khoảng thời gian từ một năm trở xuống. Nợ ngắn hạn bao gồm khoản phải trả và các khoản nợ dài hạn đến hạn trả.

Nợ dài hạn là các khoản nợ và các nghĩa vụ về mặt tài chính khác mà doanh nghiệp phải trả sau một khoảng thời gian từ một năm trở lên kể từ ngày lập bảng cân đối kế toán.

2.2. Nguyên tắc kế toán các khoản phải trả

Các khoản nợ phải trả được theo dõi chi tiết theo kỳ hạn phải trả, đối tượng phải trả, loại nguyên tệ phải trả và các yếu tố khác theo nhu cầu quản lý của doanh nghiệp.

Việc phân loại các khoản nợ phải trả là phải trả người bán, phải trả người lao động, phải trả khác được thực hiện theo nguyên tắc:

+ Phải trả người bán gồm các khoản mang tính chất thương mại phát sinh từ giao dịch mua hàng hóa, dịch vụ, tài sản và người bán. Khoản phải trả này gồm cả các khoản phải trả khi nhập khẩu thông qua người nhận ủy thác ( trong giao dịch nhập khẩu ủy thác ).

+ Phải trả khác gồm các khoản phải trả không có tính thương mại, không liên quan đến giao dịch mua, bán, cung cấp hàng hóa dịch vụ.

Các khoản phải trả không mang tính chất thương mại như phải trả do mượn tài sản, phải trả về tiền phạt, bồi thường, tài sản thừa chờ xử lý, phải trả về các khoản BHXH.

BHYT, BHTN, KPCĐ…

Khi lập Báo cáo tài chính, kế toán căn cứ vào kỳ hạn còn lại của các khoản phải trả để phân loại là dài hạn hoặc ngắn hạn.

Kế toán phải xác định các khoản phải trả thỏa mãn định nghĩa của các khoản mục tiền tệ có gốc ngoại tệ để đánh giá lại cuối kỳ khi lập Báo cáo Tài chính.