Lý luận về tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp

Trong bài viết sau đây, luanvanketoan.net xin chia sẻ đến bạn nội dung lý luận về tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp.

>>> Xem thêm: Cơ sở lý luận chung về kế toán xác định kết quả kinh doanh 

tài sản cố định hữu hình
Lý luận về tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp

1. Khái niệm tài sản cố định hữu hình

Theo thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25/04/2013 của Bộ Tài Chính: Tài sản cố định hữu hình là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất thỏa mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định hữu hình, tham gia vào nhiều chu kỳ kinh doanh nhưng vẫn giữ nguyên hình thái vật chất ban đầu như nhà cửa, vật kiến trúc, máy móc, thiết bị, phương tiện vận tải…..

2. Đặc điểm tài sản cố định hữu hình

Tài sản cố định hữu hình có một số đặc điểm chính sau:
Tài sản cố định hữu hình tham gia nhiều vào chu kỳ sản xuất kinh doanh
Giá trị sử dụng và giá trị của tài sản cố định hữu hình bị giảm dần khi tham gia vào hoạt động sản xuất kinh doanh do sự hao mòn và giá trị hao mòn được chuyển dịch từng phần vào giá trị sản phẩm sản xuất ra. Bộ phận giá trị chuyển dịch này cấu thành một yếu tố chi phí sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp được bồi đắp mỗi khi sản phẩm được tiêu thụ.
Đối với tài sản cố định hữu hình, hình thái vật chất lúc ban đầu giữ nguyên với lúc hư hỏng.

3. Tiêu chuẩn ghi nhận tài sản cố định hữu hình

Theo Thông tư số 45/2013/TT-BTC ngày 25/04/2013 quy định: Tư liệu lao động là những tài sản cố định hữu hình có kết cấu độc lập, hoặc là một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kết với nhau để cùng thực hiện một hay một số chức năng nhất định mà nếu thiếu bất kỳ một bộ phận nào thì cả hệ thống không thể hoạt động được, nếu đồng thời thỏa mãn cả ba tiêu chuẩn sau thì được coi là tài sản cố định:
Chắc chắn thu được lợi ích kinh tế trong tương lai từ việc sử dụng tài sản đó
Có thời gian sử dụng trên 1 năm trở lên
Nguyên giá của tài sản phải được xác định một cách đáng tin cậy và có giá trị từ 30.000.000 đồng (Ba mươi triệu đồng) trở lên.
Trường hợp một hệ thống gồm nhiều bộ phận tài sản riêng lẻ liên kết với nhau, trong đó mỗi bộ phận cấu thành có thời gian sử dụng khác nhau và nếu thiếu một bộ phận nào đó mà cả hệ thống vẫn thực hiện được chức năng hoạt động chính của nó nhưng do yêu cầu quản lý, sử dụng tài sản cố định đòi hỏi phải quản lý riêng từng bộ phận tài sản thì mỗi bộ phận tài sản đó nếu cùng thỏa mãn đồng thời ba tiêu chuẩn của tài sản cố định được coi là một tài sản cố định hữu hình độc lập.
Đối với súc vật làm việc và/hoặc cho sản phẩm, thì từng con súc vật thỏa mãn đồng thời ba tiêu chuẩn của tài sản cố định được coi là một tài sản cố định hữu hình.
Đối với vườn cây lâu năm thì từng mảnh vườn cây, hoặc cây thỏa mãn đồng thời ba tiêu chuẩn của tài sản cố định được coi là một tài sản cố định hữu hình.

4. Nhiệm vụ của tài sản cố định hữu hình

Kế toán tài sản cố định hữu hình phải thực hiện tốt các nhiệm vụ sau đây:

Ghi chép, phản ánh chính xác, đầy đủ, kịp thời về tình hình hiện có và tình hình biến động tăng, giảm các loại tài sản cố định hữu hình của toàn doanh nghiệp trên các mặt: số lượng, chất lượng, giá trị, cơ cấu… đồng thời kiểm soát chặt chẽ việc bảo quản, bảo dưỡng, nâng cấp và sử dụng tài sản cố định hữu hình ở các bộ phận khác nhau nhằm nâng cao hiệu suất sử dụng tài sản cố định hữu hình.
Tổ chức vận dụng hệ thống chứng từ, tài khoản, sổ sách và báo cáo kế toán phù hợp phục vụ cho việc thu nhận, hệ thống hóa, tổng hợp và cung cấp thông tin về tình hình hiện có và sự biến động của tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp.
Tính toán chính xác kịp thời số khấu hao tài sản cố định hữu hình đồng thời phân bổ đúng chi phí khấu hao vào chi phí sản xuất kinh doanh.
Theo dõi, ghi chép, kiểm tra chặt chẽ quá trình thanh lý, nhượng bán tài sản cố định hữu hình nhằm đảm bảo việc quản lý sử dụng vốn đúng mục đích, có hiệu quả.
Phản ánh, kiểm tra chặt chẽ tài sản cố định hữu hình, cũng như các khoản chi phí sửa chữa tài sản cố định hữu hình, tham gia lập và tổ chức thực hiện dự án đầu tư xây dựng cơ bản, dự toán sửa chữa lớn tài sản cố định hữu hình.
Lập các báo cáo về tài sản cố định hữu hình, tham gia phân tích tình hình trang bị, sử dụng và bảo quản các loại tài sản cố định hữu hình.

5. Phân loại tài sản cố định hữu hình

Phân loại tài sản cố định hữu hình theo hình thái biểu hiện
Tài sản cố định có hình thái vật chất (Tài sản cố định hữu hình) :Là những tư liệu lao động chủ yếu có hình thái vật chất thỏa mãn các tiêu chuẩn của tài sản cố định hữu hình,tham gia nhiều vào chu kì kinh doanh nhưng vẫn dữ nguyên hình thái vật chất ban đầu
Thuộc loại tài sản này gồm có:
Nhà cửa, vật kiến trúc là những tài sản cố định của doanh nghiệp được hình thành sau quá trình thi công xây dựng như: Trụ sở làm việc, nhà kho, hàng rào ,tháp nước, sân bãi, các công trình trang trí cho nhà cửa, đường xá, cầu cống, đường sắt, đường băng sân bay, cầu tàu, cầu cảng, ụ, triền đà…
Máy móc, thiết bị là toàn bộ các loại máy móc, thiết bị dùng trong hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như: máy móc chuyên dùng, thiết bị công tác,dàn khoan trong lĩnh vực dầu khí,cần cẩu, dây chuyền công nghệ,những máy móc đơn lẻ…
Phương tiện vận tải, truyền dẫn là các loại phương tiện vận tải như phương tiện vận tải đường sắt, đường thủy, đường bộ, đường không, đường ống và các thiết bị truyền dẫn như: hệ thống thông tin,hệ thống điện,đường ống nước,băng tải….
Thiết bị, dụng cụ quản lý là những thiết bị, dụng cụ dùng trong công tác quản lý hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp như:thiết bị điện tử,thiết bị,dụng cụ đo lường, kiểm tra chất lượng,máy in,máy photocopy…..
Vườn cây lâu năm, súc vật làm việc và/hoặc cho sản phẩm là các loại vườn cây lâu năm như vườn cà phê,cao su,chè,cây ăn quả….Súc vật làm việc hoặc cho sản phẩm như voi, bò sữa, trâu, bò…..
Các loại tài sản cố định hữu hình hữu hình khác là toàn bộ các loại tài sản cố định khác chưa liệt kê vào năm loại trên như tranh ảnh, tác phẩm nghệ thuật ……
Với cách phân loại này giúp cho nhà quản lý có được cái nhìn tổng quát về cơ cấu đầu tư vào tài sản cố định hữu hình của doanh nghiệp.Đây là căn cứ quan trọng để xây dựng hoặc tự điều chỉnh phương hướng đầu tư cho phù hợp với thực tế.Đồng thời các nhà quản lý có thể căn cứ vào tiêu thức phân loại này để đưa ra biện pháp quản lý tài sản, quản lý vốn, tính khấu hao chính xác và hợp lý .
Phân loại tài sản cố định hữu hình theo nguồn hình thành

Theo cách phân loại này tài sản cố định hữu hình được phân loại thành:

– Tài sản cố định hữu hình được mua sắm do vốn nhà nước cấp.

– Tài sản cố định hữu hình được mua sắm,xây dựng bằng nguồn vốn vay.

– Tài sản cố định hữu hình được mua sắm,xây dựng bằng nguồn vốn tự bổ sung.

– Tài sản cố định hữu hình nhận góp vốn,vốn liên doanh bằng hiện vật

Với cách phân loại này giúp cho người sử dụng phân biệt được quyền-nghĩa vụ của đơn vị trong quản lý tài sản cố định hữu hình,giúp doanh nghiệp ra quyết định sử dụng nguồn vốn khấu hao một cách hợp lý.

Phân loại tài sản cố định hữu hình theo quyền sở hữu

Tài sản cố định hữu hình tự có: là những tài sản cố định hữu hình được mua sắm và đầu tư bằng nguồn vốn tự có (Ngân sách cấp,do đi vay của ngân hàng hoặc trích quỹ đầu tư phát triển của doanh nghiệp) để phục vụ cho sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Tài sản cố định hữu hình thuê ngoài: là những tài sản cố định hữu hình không thuộc quyền sở hữu của doanh nghiệp, được hình thành do việc doanh nghiệp đi thuê sử dụng trong một thời gian nhất định theo hợp đồng thuê tài sản cố định hữu hình.

Với cách phân loại này giúp cho doanh nghiệp nắm được những tài sản cố định hữu hình nào mình hiện có và những tài sản cố định hữu hình nào mà mình phải đi thuê, để có hướng sử dụng và mua sắm thêm tài sản cố định hữu hình phục vụ cho sản xuất kinh doanh.

Phân loại tài sản cố định hữu hình theo công dụng kinh tế

Theo tiêu thức phân loại này, tài sản cố định hữu hình của doanh nghiệp được chia thành 2 loại:

Tài sản cố định hữu hình dùng trong sản xuất kinh doanh là những tài sản cố định hữu hình trực tiếp tham gia vào quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp. Bao gồm: nhà cửa, vật kiến trúc, thiết bị truyền dẫn, máy móc thiết bị sản xuất, phương tiện vận tải….

Tài sản cố định hữu hình dùng ngoài sản xuất kinh doanh là những tài sản cố định hữu hình dùng cho hoạt động sản xuất kinh doanh phụ trợ doanh nghiệp, và nhưng tài sản dùng cho phúc lợi công cộng, không mang tính chất sản xuất kinh doanh. Bao gồm: nhà cửa, các công trình phúc lợi tập thể….

Cách phân loại này giúp cho người quản lý thấy rõ kết cấu tài sản cố định hữu hình và vai trò, tác dụng của tài sản cố định hữu hình trong quá trình sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp, tạo điều kiện thuận lợi cho việc quản lý, sử dụng tài sản cố định hữu hình và tính toán khấu hao chính xác.

Phân loại tài sản cố định hữu hình theo tình hình sử dụng

Căn cứ vào tình hình sử dụng tài sản cố định hữu hình người ta chia tài sản cố định hữu hình trong doanh nghiệp ra làm 3 loại đó là:

Tài sản cố định hữu hình đang được sử dụng: là những tài sản cố định của doanh nghiệp đang được sử dụng cho các hoạt động sản xuất kinh doanh hoặc các hoạt động phúc lợi,sự nghiệp an ninh quốc phòng của doanh nghiệp.

Tài sản cố định hữu hình chưa cần dùng: là những tài sản cố định cần thiết cho hoạt động sản xuất kinh doanh hay các hoạt động khác của doanh nghiệp,song hiện tại chưa cần dùng tới,đang được dự trữ cần sử dụng sau này.

Tài sản cố định hữu hình không dùng nữa chờ thanh lý,nhượng bán:

+ Là những tài sản cố định hữu hình không cần dùng tới

+ Tài sản cố định hữu hình sử dụng không có hiệu quả cần bán đi để tái đầu tư.

+ Tài sản cố định hữu hình bán có lãi nên doanh nghiệp bán đi để kiếm lời.

Tài sản cố định hữu hình bị hư hỏng không thể sử dụng được.

Tài sản cố định hữu hình sử dụng không hiệu quả do lạc hậu về kỹ thuật,không còn phù hợp với hoạt động sản xuất kinh doanh của doanh nghiệp.

Tài sản cố định hữu hình không còn phù hợp với nhu cầu sản xuất của doanh nghiệp mà không thể nhượng bán thì doanh nghiệp tiến hành thanh lý.

Với cách phân loại này nhằm thấy được mức độ sử dụng hiệu quả các tài sản cố định hữu hình của doanh nghiệp, từ đó đưa ra các giải pháp nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản cố định hữu hình của doanh nghiệp trong tương lai.